DDR4 ya da DDR5 RAM aldınız, kutunun üstünde 3600 MHz ya da 6000 MHz yazıyor ama sistem bilgilerinde bakıyorsunuz ki bellek 2133 MHz'de veya 4800 MHz'de takılıp kalmış. Birçok kişi bunu fark etmeden aylarca kullanıyor. Sebebi basit: BIOS'ta XMP ya da EXPO profili etkinleştirilmemiş.
XMP ve EXPO nedir?
RAM modülleri ilk takıldığında JEDEC standart hızında çalışır. Bu, belleklerin en düşük garantili hızıdır. Intel platformlarda XMP (Extreme Memory Profile), AMD platformlarda ise EXPO (Extended Profiles for Overclocking) adıyla anılan profiller, RAM'in üreticisinin test edip onayladığı yüksek hız ve zamanlama ayarlarını içerir. Bunlar belleğin SPD çipine yazılmış hazır profillerdir; siz bunları BIOS'tan seçtiğinizde anakart voltaj, frekans ve zamanlama değerlerini otomatik olarak uygular.
Nasıl etkinleştirilir?
Sistemi açarken BIOS'a girin. Kullandığınız anakarta göre tuş farklı olabilir ama genellikle DEL ya da F2 ile girilir. BIOS içinde arayacağınız yer çoğunlukla "OC", "Tweaker" veya "Memory" sekmesidir. Orada XMP ya da EXPO seçeneğini göreceksiniz. Profili seçip kaydedin, sistem yeniden başlayacak ve bellek artık tam hızında çalışacak.
Dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Anakartınızın desteklediği maksimum bellek hızını kontrol edin; her anakart her frekansı kaldırmaz. Özellikle dört slot dolu olan sistemlerde yüksek frekanslarda stabilite sorunları çıkabiliyor. Eğer XMP/EXPO etkinleştirdikten sonra sistem açılmıyor ya da mavi ekran veriyorsa, CMOS sıfırlama yaparak BIOS'u varsayılana döndürebilirsiniz. Bazı belleklerde birden fazla profil olur; ilki en agresif ayarları içerirken ikincisi daha muhafazakâr bir frekans ve zamanlama sunar. Stabilite sorunu yaşarsanız ikinci profili denemek mantıklı olabilir.
Görev Yöneticisi'nden ya da CPU-Z gibi bir araçtan belleğinizin gerçek çalışma hızını kontrol edebilirsiniz. CPU-Z'de "DRAM Frequency" yazan değer belleğin yarısını gösterir, onu ikiyle çarpmanız gerekir.
Sizin sisteminizde XMP/EXPO açık mı, yoksa varsayılan hızda mı çalışıyor?
XMP ve EXPO nedir?
RAM modülleri ilk takıldığında JEDEC standart hızında çalışır. Bu, belleklerin en düşük garantili hızıdır. Intel platformlarda XMP (Extreme Memory Profile), AMD platformlarda ise EXPO (Extended Profiles for Overclocking) adıyla anılan profiller, RAM'in üreticisinin test edip onayladığı yüksek hız ve zamanlama ayarlarını içerir. Bunlar belleğin SPD çipine yazılmış hazır profillerdir; siz bunları BIOS'tan seçtiğinizde anakart voltaj, frekans ve zamanlama değerlerini otomatik olarak uygular.
Nasıl etkinleştirilir?
Sistemi açarken BIOS'a girin. Kullandığınız anakarta göre tuş farklı olabilir ama genellikle DEL ya da F2 ile girilir. BIOS içinde arayacağınız yer çoğunlukla "OC", "Tweaker" veya "Memory" sekmesidir. Orada XMP ya da EXPO seçeneğini göreceksiniz. Profili seçip kaydedin, sistem yeniden başlayacak ve bellek artık tam hızında çalışacak.
Dikkat edilmesi gereken birkaç nokta var. Anakartınızın desteklediği maksimum bellek hızını kontrol edin; her anakart her frekansı kaldırmaz. Özellikle dört slot dolu olan sistemlerde yüksek frekanslarda stabilite sorunları çıkabiliyor. Eğer XMP/EXPO etkinleştirdikten sonra sistem açılmıyor ya da mavi ekran veriyorsa, CMOS sıfırlama yaparak BIOS'u varsayılana döndürebilirsiniz. Bazı belleklerde birden fazla profil olur; ilki en agresif ayarları içerirken ikincisi daha muhafazakâr bir frekans ve zamanlama sunar. Stabilite sorunu yaşarsanız ikinci profili denemek mantıklı olabilir.
Görev Yöneticisi'nden ya da CPU-Z gibi bir araçtan belleğinizin gerçek çalışma hızını kontrol edebilirsiniz. CPU-Z'de "DRAM Frequency" yazan değer belleğin yarısını gösterir, onu ikiyle çarpmanız gerekir.
Sizin sisteminizde XMP/EXPO açık mı, yoksa varsayılan hızda mı çalışıyor?