İşlemciniz belirli bir sıcaklık eşiğini aştığında performansını kendiliğinden düşürür. Buna thermal throttling denir ve aslında işlemciyi kalıcı hasardan koruyan bir güvenlik mekanizmasıdır. Ancak farkında olmadan sürekli throttling yaşıyorsanız, bilgisayarınız olması gereken performansın çok altında çalışıyor olabilir.
Nasıl çalışır?
Her modern işlemcinin bir Tjunction Max değeri vardır. Intel işlemcilerde bu genellikle 100°C civarıdır, AMD Ryzen serisinde ise modele göre 90-95°C aralığında değişir. Çekirdek sıcaklığı bu değere yaklaştığında işlemci önce çarpan düşürerek frekansını kısar. Sıcaklık hâlâ düşmezse daha agresif biçimde frekansı aşağı çeker, hatta bazı durumlarda çekirdekleri geçici olarak durdurabilir. Bu süreç tamamen otomatiktir, BIOS seviyesinde yönetilir.
Throttling yaşayıp yaşamadığınızı anlamanın en kolay yolu HWiNFO gibi bir izleme aracı kullanmaktır. Bu programda "Thermal Throttling" ya da "Power Limit Throttling" gibi satırları arayın. Değer "Yes" olarak değişiyorsa kısıtlama devreye girmiş demektir. Ayrıca yük altında CPU frekansının baz frekansın bile altına düştüğünü görüyorsanız, büyük ihtimalle termal kısıtlama söz konusudur. Oyun oynarken anlık takılmalar, render işlerinde beklediğinizden uzun süreler de ipucu verebilir.
Ne yapılabilir?
Termal macun değiştirmek en basit ve etkili adımdır. Fabrika macunu birkaç yıl sonra kuruyup etkisini yitirebilir. Bunun dışında kasa içi hava akışını düzenlemek, fanların düzgün çalıştığını kontrol etmek ve kasa filtrelerini temizlemek sıcaklığı birkaç derece düşürebilir. Dizüstü bilgisayarlarda hava giriş çıkışlarının tıkanmaması kritiktir; yumuşak yüzeylerde kullanmak sıcaklığı ciddi şekilde artırır. Bir laptop soğutucu standı da bu noktada fark yaratabilir.
Eğer soğutucunuz yeterliyse ama yine de throttling görüyorsanız, BIOS'taki güç limitlerine bakmakta fayda var. Özellikle PL1 ve PL2 değerleri işlemcinin ne kadar güç çekebileceğini belirler. Bazı anakartlar bu değerleri sınırsız bırakırken bazıları varsayılan olarak düşük tutar. Undervolting de düşünülebilecek bir seçenek; işlemciye verilen voltajı biraz kısarak hem sıcaklığı hem güç tüketimini azaltabilirsiniz, performanstan ödün vermeden.
Sizin sisteminizde throttling sorunu yaşadınız mı, çözüm olarak ne uyguladınız?
Nasıl çalışır?
Her modern işlemcinin bir Tjunction Max değeri vardır. Intel işlemcilerde bu genellikle 100°C civarıdır, AMD Ryzen serisinde ise modele göre 90-95°C aralığında değişir. Çekirdek sıcaklığı bu değere yaklaştığında işlemci önce çarpan düşürerek frekansını kısar. Sıcaklık hâlâ düşmezse daha agresif biçimde frekansı aşağı çeker, hatta bazı durumlarda çekirdekleri geçici olarak durdurabilir. Bu süreç tamamen otomatiktir, BIOS seviyesinde yönetilir.
Throttling yaşayıp yaşamadığınızı anlamanın en kolay yolu HWiNFO gibi bir izleme aracı kullanmaktır. Bu programda "Thermal Throttling" ya da "Power Limit Throttling" gibi satırları arayın. Değer "Yes" olarak değişiyorsa kısıtlama devreye girmiş demektir. Ayrıca yük altında CPU frekansının baz frekansın bile altına düştüğünü görüyorsanız, büyük ihtimalle termal kısıtlama söz konusudur. Oyun oynarken anlık takılmalar, render işlerinde beklediğinizden uzun süreler de ipucu verebilir.
Ne yapılabilir?
Termal macun değiştirmek en basit ve etkili adımdır. Fabrika macunu birkaç yıl sonra kuruyup etkisini yitirebilir. Bunun dışında kasa içi hava akışını düzenlemek, fanların düzgün çalıştığını kontrol etmek ve kasa filtrelerini temizlemek sıcaklığı birkaç derece düşürebilir. Dizüstü bilgisayarlarda hava giriş çıkışlarının tıkanmaması kritiktir; yumuşak yüzeylerde kullanmak sıcaklığı ciddi şekilde artırır. Bir laptop soğutucu standı da bu noktada fark yaratabilir.
Eğer soğutucunuz yeterliyse ama yine de throttling görüyorsanız, BIOS'taki güç limitlerine bakmakta fayda var. Özellikle PL1 ve PL2 değerleri işlemcinin ne kadar güç çekebileceğini belirler. Bazı anakartlar bu değerleri sınırsız bırakırken bazıları varsayılan olarak düşük tutar. Undervolting de düşünülebilecek bir seçenek; işlemciye verilen voltajı biraz kısarak hem sıcaklığı hem güç tüketimini azaltabilirsiniz, performanstan ödün vermeden.
Sizin sisteminizde throttling sorunu yaşadınız mı, çözüm olarak ne uyguladınız?